Adli kontrol 7 yıl sürebilir mi?
Evet, ancak her adli kontrol kararı için 7 yıllık süre söz konusu değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 110/A maddesinde adli kontrol altında geçirilebilecek azami süre, dosyanın niteliğine göre farklı şekilde düzenlenmiştir.
Özellikle yurt dışına çıkış yasağının yıllarca devam ettiği ceza dosyalarında yalnızca son verilen karara değil, adli kontrolün ilk uygulandığı tarihe, dosyanın hangi suç kapsamında yürütüldüğüne ve istinaf ile temyiz aşamalarında geçen sürelere de bakılması gerekir.
Bu konu, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun Veysel Kuşçu başvurusu hakkında verdiği 16 Aralık 2025 tarihli kararla yeniden gündeme geldi. Mahkeme, 2023/95649 başvuru numaralı dosyada kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar verdi.
Adli kontrolün azami süresi ne kadar?
CMK 110/A bakımından tek bir süre yoktur.
Ağır ceza mahkemesinin görevine girmeyen işlerde temel azami süre iki yıl olup zorunlu hâllerde gerekçeli şekilde bir yıl daha uzatma gündeme gelebilir.
Ağır ceza mahkemesinin görevine giren işlerde ise temel süre üç yıldır. Kanunda belirtilen bazı suçlar bakımından uzatma süresinin daha uzun tutulması nedeniyle toplam adli kontrol süresi yedi yıla kadar ulaşabilir.
Burada özellikle altı çizilmesi gereken konu şudur:
“Adli kontrol en fazla 7 yıldır” şeklindeki genel bir ifade doğru değildir.
Yedi yıllık yapı yalnızca kanunun öngördüğü belirli dosya ve suç kategorilerinde gündeme gelir.
Peki yurt dışına çıkış yasağı da bu sürelere tabi mi?
Yurt dışına çıkamamak, CMK kapsamında düzenlenen adli kontrol yükümlülüklerinden biridir.
Bu nedenle kişinin pasaportuna veya seyahat imkanına yıllarca fiilen etki eden bir yurt dışına çıkış yasağında, tedbirin hangi tarihte başladığının tespit edilmesi kritik önemdedir.
Örneğin bir dosyada kişi hakkında:
- 2018 yılında yurt dışı yasağı konulmuş,
- dava yıllarca devam etmiş,
- dosya istinafa gitmiş,
- ardından temyiz incelemesi yapılmış
olabilir.
Bu durumda yalnızca dosyanın bugün bulunduğu aşamaya bakılması yeterli değildir. Tedbirin toplam ne kadar süre uygulandığının belirlenmesi gerekir.
AYM’nin Veysel Kuşçu kararı neden önemli?
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Veysel Kuşçu başvurusunda kişinin yurt dışına çıkış yasağı şeklindeki adli kontrole uymaması sonrasında tutuklanmasını inceledi.
Başvurunun temelinde, yıllardır devam eden adli kontrol tedbirinin kanundaki süre sınırları bakımından durumu bulunuyordu.
AYM, başvuruda Anayasa’nın 19. maddesinde güvence altına alınan kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine hükmetti.
Kararın özellikle dikkat çeken yönlerinden biri, uzun süren ceza yargılamalarında adli kontrol süresi değerlendirilirken kanun yolu aşamalarının tamamen yok sayılmasının mümkün olmamasıdır.
Başka bir ifadeyle dosyanın istinaf veya temyizde bulunması, adli kontrol tedbirinin süre hesabından otomatik olarak çıkarılabilecek “boş bir dönem” anlamına gelmez.
7 yıl dolduğunda yasak otomatik olarak kalkar mı?
Burada önemli bir ayrım var.
Kanundaki azami sürenin dolmuş olması ile sistem üzerinde tedbirin kendiliğinden fiilen kaldırılması aynı şey değildir.
Dosyanın;
tedbir başlangıç tarihi, suç vasfı, varsa tedbirin kaldırıldığı dönemler, yeniden konulup konulmadığı, ilk derece mahkemesi süreci ve kanun yolu aşamaları birlikte incelenmelidir.
Bu nedenle “7 yıl geçti, yasak kesin olarak bitmiştir” şeklinde yalnızca takvim hesabına dayanan bir sonuç her dosya için doğru olmayabilir.
Adli kontrol kararı düzenli olarak incelenmek zorunda mı?
Adli kontrol yalnızca ilk verildiği gün değerlendirilip yıllarca unutulabilecek bir tedbir değildir.
Tedbirin devamının gerekli olup olmadığı kanunda öngörülen dönemlerde yeniden değerlendirilmelidir.
Bu durum özellikle yıllarca devam eden yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü ve benzeri tedbirlerde önem taşır.
Yurt dışına çıkış yasağı olan biri dosyasında nelere bakmalı?
Öncelikle aşağıdaki kronolojinin çıkarılması faydalıdır:
İlk adli kontrol tarihi: Tedbir ilk kez ne zaman uygulandı?
Tedbir türü: Yalnızca yurt dışına çıkış yasağı mı var, başka yükümlülükler de bulunuyor mu?
Suç isnadı: Dosya hangi suç veya suçlar kapsamında yürütülüyor?
Mahkeme aşaması: Soruşturma mı, ilk derece yargılaması mı, istinaf mı, temyiz mi?
Ara kararlar: Adli kontrol kaldırılmış, değiştirilmiş veya yeniden uygulanmış mı?
Bu bilgiler olmadan yalnızca dosyanın açılış tarihine bakılarak sağlıklı bir süre hesabı yapmak mümkün olmayabilir.
Kısa cevap: Adli kontrol 7 yıl sürer mi?
Bazı dosyalarda evet. Ancak 7 yıl bütün adli kontrol tedbirleri için geçerli genel süre değildir.
Özellikle kanunda belirtilen suçlar bakımından üç yıllık temel süreye ek uzatma süreleriyle toplam süre yedi yıla kadar ulaşabilir.
Anayasa Mahkemesinin Veysel Kuşçu kararı da uzun süre devam eden yurt dışına çıkış yasağında tedbirin bütün kronolojisinin ve kanun yolu aşamalarının dikkate alınmasının önemini ortaya koymuştur. Anayasa Mahkemesi
Bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir ceza dosyasına ilişkin hukuki değerlendirme ve yalnızca avukatlara ait işlemler yetkili avukatlar tarafından yürütülmelidir.
Bir yanıt yazın