Almanya’da çalışmak isteyen herkes denklik almak zorunda mı?
Hayır. Almanya’da çalışmak isteyen herkes için mesleki denklik zorunlu değildir.
Denklik gerekip gerekmediği kişinin;
mesleğine, eğitimine, vatandaşlığına ve Almanya’ya hangi oturum veya çalışma yolu üzerinden gideceğine göre değişir.
Bu yüzden internette sık görülen “Almanya’ya gitmek için mutlaka denklik gerekir” veya tam tersine “artık denklik hiç gerekmiyor” ifadelerinin ikisi de tek başına doğru değildir.
Almanya’nın resmî nitelikli iş gücü portalı da denklik gerekliliğinin meslek ve kullanılacak oturum yoluna göre değiştiğini açıkça belirtiyor.
Önce şu ayrımı bilmek gerekiyor: Regüle meslek mi, değil mi?
Almanya’da meslekler kabaca iki gruba ayrılabilir.
Düzenlenmiş meslekler
Bazı meslekleri Almanya’da yapabilmek için belirli bir mesleki yeterlilik ve çoğu durumda resmî tanıma gerekir.
Bunlara örnek olarak sağlık alanındaki pek çok meslek, devlet okullarındaki öğretmenlik ve bazı hukuki meslekler gösterilebilir.
Bu mesleklerde yabancı bir yeterliliğe sahip kişinin mesleğini tam yetkiyle icra edebilmesi için mesleki tanıma ve gerektiğinde meslek icra izni gerekir.
Düzenlenmemiş meslekler
Almanya’daki mesleklerin büyük bölümü düzenlenmemiş meslek kategorisindedir.
Bu mesleklerde işi yapabilmek için her durumda klasik anlamda bir mesleki denklik zorunluluğu bulunmaz.
Ancak burada çok kritik bir ayrıntı vardır:
Mesleği yapabilmek için denklik gerekmemesi, Almanya’ya hangi çalışma vizesiyle gideceğiniz açısından denklik veya yeterlilik belgesinin hiçbir zaman gerekmediği anlamına gelmez.
Kullanılacak oturum türü ek şartlar getirebilir.
Almanya denklik işlemi nasıl yapılıyor?
Denklik prosedüründe Almanya’daki yetkili kurum, kişinin yurt dışında aldığı mesleki eğitimi ilgili Alman referans mesleğiyle karşılaştırır.
Bu süreç Almancada Gleichwertigkeitsprüfung, yani eşdeğerlik incelemesi olarak da adlandırılır.
Değerlendirme sonunda genel olarak üç farklı durum ortaya çıkabilir:
Tam eşdeğerlik: Eğitim yeterli ölçüde Alman mesleki yeterliliğine karşılık gelir.
Kısmi eşdeğerlik: Bazı önemli farklılıklar tespit edilir.
Eşdeğerlik sağlanamaması: Farklılıkların kapsamına göre başka bir yol gerekebilir.
Resmî portal, tüm belgeler eksiksiz sunulduktan sonra yetkili makamın incelemesinin genel olarak üç ila dört ay sürdüğünü belirtiyor.
Bu süre baştan sona Almanya’ya gitme süresi değildir; yalnızca denklik değerlendirmesinin tipik işlem süresidir.
Kısmi denklik çıkarsa Almanya yolu kapanır mı?
Hayır.
“Kısmi denklik” başvurunun tamamen başarısız olduğu anlamına gelmez.
Yetkili kurum, Alman referans mesleğiyle kişinin eğitimi arasındaki önemli farklılıkları belirleyebilir. Bu farklılıklar bazı durumlarda ek eğitim, uyum programı veya başka bir yeterlilik tedbiriyle tamamlanabilir.
Hatta Almanya’da bunun için özel bir oturum yolu da bulunuyor.
Yabancı mesleki yeterliliği kısmen tanınan kişiler, şartları karşılamaları hâlinde §16d kapsamında yeterlilik tedbirlerini Almanya’da tamamlama yolunu kullanabilir. Resmî bilgilere göre bu yolda genellikle en az A2 seviyesinde Almanca bilgisi aranıyor.
Denkliği Almanya’ya gitmeden önce bitirmek şart mı?
Her yol için değil.
Almanya’nın son yıllardaki en önemli değişikliklerinden biri Anerkennungspartnerschaft, yani “recognition partnership / denklik ortaklığı” sistemidir.
Bu modelde uygun şartları taşıyan kişi, Almanya’daki işverenle birlikte denklik sürecini Almanya’ya girdikten sonra yürütüp aynı zamanda çalışma imkânına sahip olabilir.
Temel şartlar arasında uygun bir yabancı mesleki veya akademik yeterlilik, Almanya’dan somut iş teklifi ve diğer oturum koşulları bulunur.
Bu yol için denklik başvurusunun Almanya’ya gelmeden önce tamamen sonuçlanmış olması gerekmez.
Denklik olmadan çalışmaya izin veren başka yol var mı?
Evet.
Özellikle düzenlenmemiş mesleklerde, yeterli mesleki tecrübeye sahip bazı kişiler için professionally experienced workers olarak bilinen çalışma yolu bulunuyor.
Bu sistemde Alman standartlarına göre tam mesleki denklik her zaman aranmaz. Ancak kişinin yurt dışında devletçe tanınan bir mesleki veya akademik yeterliliğe sahip olması, gerekli iş tecrübesini sağlaması, Almanya’dan uygun iş teklifi bulunması ve diğer koşulların karşılanması gerekir.
Dolayısıyla:
“Denklik yoksa Almanya’da çalışamazsın” artık bütün adaylar için doğru bir cümle değildir.
Fakat bunun tersi olan:
“Denklik artık gerekmiyor” ifadesi de doğru değildir.
§81a ile denklik aynı şey mi?
Hayır.
§81a, Almanya İkamet Yasası kapsamında işverenin Almanya’daki yabancılar dairesi üzerinden başlatabildiği hızlandırılmış nitelikli iş gücü prosedürüdür.
Denklik ise yabancı mesleki yeterliliğin Alman referans mesleğiyle karşılaştırıldığı ayrı bir süreçtir.
§81a sürecinde dosyanın durumuna göre mesleki tanıma, Federal İş Ajansı işlemleri ve diğer kurumlarla koordinasyon aynı prosedür içinde hızlandırılabilir.
Almanya’nın resmî portalı da işverenin uygun hâllerde §81a prosedürünü kullanarak süreci hızlandırabileceğini belirtiyor.
Ancak §81a:
bir vize garantisi değildir, bir denklik belgesi değildir ve herkes için zorunlu bir yöntem değildir.
Almanya’ya gitmek isteyen biri ilk olarak neyi kontrol etmeli?
İlk sorunuz “Denkliğim var mı?” olmamalı.
İlk soru şu olmalı:
“Benim mesleğim, eğitimim ve hedeflediğim iş için hangi Almanya çalışma yolu uygulanabilir?”
Bundan sonra şu sıra izlenebilir:
- Meslek Almanya’da düzenlenmiş mi?
- Eğitim belgesinin niteliği nedir?
- İş teklifi var mı?
- Hangi oturum türü hedefleniyor?
- Bu oturum türü tam denklik istiyor mu?
- §81a veya denklik ortaklığı gibi başka bir prosedür uygulanabilir mi?
Bu sıralama, gereksiz yere aylarca yanlış bir işlem yürütmenin önüne geçebilir.
Kısa cevap: Almanya’da denklik şart mı?
Bazı kişiler ve meslekler için evet, bazıları için hayır.
Regüle mesleklerde tanıma genellikle zorunludur. Düzenlenmemiş mesleklerde ise denklik zorunluluğu kullanılacak çalışma ve oturum yoluna göre değişebilir. Ayrıca denklik ortaklığı ve mesleki tecrübeye dayalı çalışma gibi alternatif yollar da bulunmaktadır.
Bu nedenle doğru soru:
“Denklik şart mı?” değil, “Benim durumumda hangi çalışma yolu geçerli?” olmalıdır.
Almanya’da vize, oturum, çalışma izni ve mesleki tanıma süreçlerinin sonucu garanti edilemez. Nihai karar yetkili Alman kamu makamlarına aittir.
Bir yanıt yazın